عود مىكند چنانچه ضمير در [ نفقتها ] نيز به [ الحرة ] برمىگردد . قوله : و يمكنه وطئها : ضمير در [ يمكنه ] به [ الحر ] و در [ وطئها ] به [ الحرّه ] راجع است . قوله : و هو المعبّر عنه بالطول : ضمير [ هو ] به القدرة راجع است و تذكير آن باعتبار خبر يعنى [ المعبّر ] مىباشد . قوله : او مع عجزه : يعنى عجز الحرّ . قوله : هو لغة المشقة : ضمير [ هو ] به عنت راجعست . قوله : بتركه : ضمير مجرورى به [ حر ] راجع است بنابراين اضافه [ ترك ] بضمير از قبيل اضافه مصدر بفاعل است . قوله : بحيث يخاف الوقوع : ضمير فاعلى در [ يخاف ] به [ حر ] راجعست . قوله : و اصالة عدم النقل : يعنى عدم نقل العنت من معناه اللغوى . قوله : ظاهر الاية : چون دلالت مفهوم از ظواهر محسوب مىشود . قوله : و بمعناها : ضمير مؤنث به [ الاية ] راجعست . قوله : و دلالتهما بمفهوم الشرط : ضمير تثنيه به [ الآيه ] و [ روايت ] عود مىكند . قوله : و هو حجة : ضمير [ هو ] بمفهوم شرط راجعست . قوله : عند المحققين : يعنى اكثر المحققين چه آنكه برخى از قبيل مرحوم علم الهدى مفهوم را در جمله شرطيه منكر هستند . متن : و قيل يجوز العقد على الأمة مع القدرة على الحرة